FDIS Ekim 2025 → Resmi yayın 2026 Q2-Q3 → Geçiş 3 yıl → 2029 Q3 eski sertifika geçersiz
İklim maddesi + genişletilmiş RBT + AI/dijital annex (opsiyonel)
FDIS satın al + bağlam güncelle + RBT genişlet + iç denetçi eğitimi 2026 Q1-Q2
Revizyon süreci nereden başladı
ISO/TC 176/SC 2 (Quality Management Systems alt komitesi) 2021 sistematik gözden geçirme (SR) sonucu 9001:2015'in revize edilmesi kararı verildi. 2022'de WD (Working Draft), 2023'te CD (Committee Draft), 2024'te DIS (Draft International Standard) sırasıyla yayımlandı. DIS aşaması 96 ülkenin oylamasıyla %85 onayla geçti — yüksek konsensüs. ISO/CD 9001:2024 Mayıs 2024'te kamuya yorum açıldı; toplam 2.847 yorum alındı. Ekim 2025'te FDIS yayımlandı — bu son taslak, sadece editöryal değişiklik kabul edilir. Resmi yayın 2026 Q2-Q3 bekleniyor.
İklim değişikliği maddesi — 2024 Amendment paralel
Şubat 2024'te ISO, Annex SL ortak yapısına 'climate change' maddesini ekledi — Amendment 1:2024 olarak. ISO 9001:2015 + 14001:2015 + 45001:2018 + 27001:2022 dahil tüm yönetim sistemi standartlarına paralel uygulandı. İki bölümde değişiklik: (a) Madde 4.1 'Organisation and its context' — iklim değişikliği organizasyon bağlamında ilgili konu mu değerlendirilmeli. (b) Madde 4.2 'Needs and expectations of interested parties' — ilgili tarafların iklim ile ilgili gereksinimleri belirlenmeli. ISO 9001:2026 bu maddeleri tam metne dahil edecek; ayrı 'amendment' belgesi gerekmiyor.
Risk-temelli düşünme genişlemesi
2015'te 'preventive action' yerine getirilen 'risk-based thinking' (RBT), 2026'da kapsamı genişledi. Yeni risk kategorileri: (1) Tedarik zinciri kesintisi — pandemik + jeopolitik (COVID-19 sonrası ders). (2) Siber güvenlik tehdidi — ISO 27001 ile entegrasyon önerisi (bilgi güvenliği yönetim sistemi). (3) İklim ile ilgili fiziksel + geçiş riskleri — TCFD (Task Force on Climate-related Financial Disclosures) çerçevesinden ilham. (4) Dijital + AI riskleri — bias, drift, açıklanabilirlik. Risk değerlendirme metodu hâlâ serbest (FMEA, 5x5 matris, Bow-Tie), ama kategori listesi standardize edildi.
AI ve dijital dönüşüm bahsi (taslak)
ISO 9001:2026 FDIS'te yeni bir 'informative annex' (zorunlu değil bilgilendirme eki) eklendi: 'Use of digital technologies in QMS'. AI, machine learning, blockchain, IoT entegrasyonu üzerine kılavuz. Önemli kapı: ISO/IEC 42001:2023 'AI Management System' standardı ile çapraz referans. AI tabanlı kalite kontrol kullanan firmalar için risk değerlendirme + validation gereksinimleri tavsiye seviyesinde. ISO/TC 176 üyeleri tartışma: 'AI zorunlu mu, opsiyonel mi?' — FDIS opsiyonel kaldı, ama 2030 revizyon döngüsünde zorunlu olabilir.
IAF MD geçiş kuralları — 3 yıl
Uluslararası Akreditasyon Forumu (IAF — International Accreditation Forum) revizyon sonrası geçiş süresini düzenliyor: IAF MD 26 (Mandatory Document). ISO 9001:2026 resmi yayın tarihinden itibaren 3 yıl geçiş süresi (tipik). Tahmini takvim: (a) 2026 Q3 resmi yayın, (b) 2027 başı belgelendirme kuruluşları yeni eğitim + akreditasyon kapsamı, (c) 2027-2028 yeni sertifikasyonlar 2026 sürümünde, (d) 2028 ortası eski sertifikalar yenileme zorunlu, (e) 2029 Q3 ISO 9001:2015 tüm sertifikalar geçersiz. IAF resmi takvim sayfasını izleyin.
TÜRKAK + Türkiye akreditasyon kuruluşları hazırlığı
Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) IAF üyesi; geçiş süresi global takvim ile paralel. TÜRKAK akreditasyon kapsamı genişletme süreci tipik 6-9 ay (denetçi eğitim + kapsam değişim başvuru + onay). Türkiye'deki büyük belgelendirme kuruluşları (Bureau Veritas TR, SGS TR, TÜV Süd TR, TÜV Rheinland TR, TUV Austria, BSI TR, DNV TR) 2026 Q4 itibarıyla ISO 9001:2026 denetim hizmetini başlatması bekleniyor. Erken müşteri için 'pilot belgelendirme' programları çıkacak — referans avantajı. TÜRKAK akreditasyon kapsam sorgulama ile kuruluş hazırlık durumunu kontrol edin.
KOBİ + büyük işletme için pratik adımlar
2026 Q3 yayın bekleyenler için 12 aylık hazırlık planı: (1) FDIS Ekim 2025 metnini satın al (CHF 158, ISO online shop). (2) Mevcut QMS dokümantasyonunda iklim değişikliği maddesini ekle — 4.1 ve 4.2 risk değerlendirme güncelle. (3) Tedarik zinciri + siber + dijital risk kategorilerini RBT matrise dahil et. (4) Üst yönetimi yeni gereksinimler için bilgilendir — leadership review. (5) İç denetçi eğitimi (2026 Q1-Q2). (6) Mevcut sertifikasyon kuruluşu ile 'gözetim denetim'de yeni sürüme geçiş takvim al. (7) 2027 sonu önce 'geçiş denetimi' yapılabilir — erken sertifika ek prestij.
KaliteJet 2026 uyum desteği
KaliteJet QMS yazılımı 2026 Q1'de ISO 9001:2026 hazır şablonları kullanıma sunar: (a) iklim değişikliği bağlam değerlendirme formu, (b) genişletilmiş risk kategori şablonları (tedarik + siber + iklim + AI), (c) yeni dokümantasyon yapısı (FDIS Madde 7.5 uyumlu), (d) iç denetim checklist'leri yeni maddeler dahil, (e) yönetim gözden geçirme şablonları güncellenmiş. Mevcut müşteriler ücretsiz yükseltme alır; yeni müşteriler 2026 sürümüyle başlar. Demo: kontroljet.com/demo veya 0850 307 87 48.
Özet çıkarımlar
- ISO 9001:2026 FDIS Ekim 2025'te yayımlandı, resmi yayın 2026 Q2-Q3 bekleniyor.
- İklim değişikliği maddesi (2024 Amendment) standart metnine entegre ediliyor.
- Risk-temelli düşünme tedarik zinciri + siber + iklim + AI kategorilerine genişledi.
- IAF MD 26 ile 3 yıllık geçiş süresi: 2026-2029, eski sertifikalar 2029 Q3'te geçersiz.
- TÜRKAK akredite kuruluşlar 2026 Q4 itibarıyla yeni denetim hizmetini başlatacak.
Sıkça Sorulan Sorular
AI ve arama motorlarının doğrudan çekebileceği soru-cevap bloğu.
- ISO 9001:2015 sertifikam ne zaman geçersiz olacak?
- IAF MD 26 takvimine göre: ISO 9001:2026 resmi yayından itibaren 3 yıl. Tahmini 2029 Q3-Q4'te tüm 2015 sertifikaları geçersiz. Yenilemeler 2028 sonrası 2026 sürümünde yapılmalı. Mevcut gözetim denetimde belgelendirme kuruluşunuzla geçiş takvimini görüşün.
- Geçiş için ek belgelendirme maliyeti var mı?
- Genelde standart gözetim/yenileme denetimi içinde geçiş yapılır — ek 'geçiş denetimi' ücretsiz veya minimal ek (3-8K TL). Erken geçiş isteyenler için 'transition audit' özel — 8-15K TL. KOBİ için KOSGEB Kalite Geliştirme Destek Programı kısmen karşılayabilir.
- İklim değişikliği maddesi her sektör için zorunlu mu?
- Evet, ama uygulama orantılı. Her organizasyon iklim değişikliğinin bağlamına ilgili olup olmadığını değerlendirmek zorunda — sonuç 'ilgisiz' olabilir (örneğin bulut tabanlı SaaS firma). Önemli olan değerlendirmeyi yapmak ve dokümante etmek. Üretim, lojistik, inşaat, tarım sektörleri kesin 'ilgili' kategorisinde.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- ISO/CD 9001 Quality management systems — Requirements (Committee Draft). International Organization for Standardization. https://www.iso.org/standard/82875.html (erişim: 2026-05-22)
- Climate change considerations added to ISO management system standards. International Organization for Standardization. https://www.iso.org/contents/news/2024/02/climate-action-changes.html (erişim: 2026-05-22)
- IAF MD 26 — Transition Requirements for ISO Standards. International Accreditation Forum. https://iaf.nu/iaf-documents/mandatory-documents/ (erişim: 2026-05-22)
- ISO/IEC 42001:2023 — Artificial Intelligence Management System. International Organization for Standardization. https://www.iso.org/standard/81230.html (erişim: 2026-05-22)
- TÜRKAK Akreditasyon Kapsam Sorgulama. Türk Akreditasyon Kurumu. https://secure.turkak.org.tr/ (erişim: 2026-05-22)
- ASQ — ISO 9001:2026 Revision Briefing. American Society for Quality. https://asq.org/quality-resources/iso-9001 (erişim: 2026-05-22)