TÜRKAK 2025 fotoğrafı
Türk Akreditasyon Kurumu 2025 sonu itibarıyla 1.380+ akredite uygunluk değerlendirme kuruluşunu listede tutuyor: 870+ laboratuvar (ISO 17025), 220+ muayene kuruluşu (ISO 17020), 95+ ürün belgelendirme (ISO 17065), 110+ yönetim sistem belgelendirme (ISO 17021-1), 85+ kişi belgelendirme (ISO 17024). Önceki yıla göre toplam akreditasyon sayısı %8 arttı. En hızlı büyüyen segment: ürün belgelendirme (+%14), CE markalama + Türkiye ulusal sertifikasyonu talebi nedeniyle.
ILAC ve IAF MRA imza durumu
TÜRKAK uluslararası karşılıklı tanıma anlaşmaları (MRA — Mutual Recognition Arrangement) imzacısı: ILAC MRA (laboratuvar 17025, muayene 17020), IAF MLA (yönetim sistem 17021, ürün 17065, kişi 17024). Bu sayede TÜRKAK akredite raporlar dünyada 100+ ülkede tanınıyor. 2025'te ilave olarak biobankacılık (ISO 20387), referans malzeme üreticisi (ISO 17034) kapsamları MRA'ya dahil edildi. AB pazarına ihracat yapan Türk üreticiler için bu kapsam genişlemesi kritik.
Sektörel akreditasyon dağılımı
Laboratuvar segmenti içinde: çevre analizi (su, atık, hava — 220+), gıda + tarımsal ürünler (160+), tekstil + kimya (140+), inşaat malzeme (120+), tıbbi tahlil (90+), kalibrasyon (70+), petrol + petrokimya (40+). 2025'te en hızlı büyüyen: tıbbi tahlil (+%18 — pandemi sonrası talep), karbon ayak izi doğrulama (ISO 14064-3 kapsamı, +%24).
Karbon doğrulama yeni alan
CSRD (AB Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi) ve Türkiye 'Sera Gazı Emisyon Raporlama Yönetmeliği' (2025) ile karbon raporu doğrulama hizmeti talebi patladı. TÜRKAK 2025'te 23 yeni doğrulama kuruluşunu ISO 14064-3 kapsamında akredite etti. AB'ye ihracat yapan Türk firmaları, doğrudan AB akredite doğrulayıcı yerine Türkiye akredite kuruluşu kullanabiliyor — maliyet 30-50% düşüyor (TÜRKAK MRA sayesinde rapor AB'de geçerli).
ISO 17025:2017 ve LIMS dijitalleşme
TS EN ISO/IEC 17025:2017 laboratuvar yetkinlik standardı 2017 sürümünde 'risk bazlı düşünce' + 'doküman kontrolü dijital' getirdi. 2024-25 saha incelemelerinde TÜRKAK denetçileri LIMS (Laboratory Information Management System) varlığını standart sorgusu yapıyor. Manuel Excel kayıt sistemli laboratuvarlar artık 'major nonconformity' bulgusu alıyor. 2026-27'de LIMS fiilen zorunlu hale geliyor — pazar 2025'te ~15K kullanıcı, 2027'de 35K+ tahmini.
ISO 19011 + ISO 17021 denetim metodolojisi
Denetim metodolojisi standart referansları: ISO 19011:2018 (yönetim sistem denetimi rehberi), ISO 17021-1:2015 (yönetim sistem belgelendirme kuruluşları için gereksinimler). TÜRKAK 2025 sonu denetçi yetkinlik matrisini güncelledi — siber güvenlik (ISO 27001), iklim (ISO 14064 / CSRD doğrulama), AI (ISO 42001) ek yetkinlikleri zorunlu kıldı. Denetçi başına yıllık sürekli mesleki gelişim (CPD) 40 saat.
2026 öncelikler ve yeni standart kapsamları
TÜRKAK 2026 İş Planı'nda öncelikler: (1) AI yönetim sistemi (ISO 42001) belgelendirme kuruluşlarını akredite etme, (2) Karbon nötrlük (PAS 2060 → ISO 14068-1) doğrulama, (3) sürdürülebilir tedarik (ISO 20400) belgelendirme, (4) kibernetik güvenlik (ISO 27001 güncel sürüm) kapsam yenileme. Türkiye'deki kuruluşlar bu yeni alanlarda erken akredite olmak için 2026-27'de gap analiz + sistem kurulumu yapmalı.
Özet çıkarımlar
- TÜRKAK 1.380+ akredite kuruluş — yıllık +%8 artış.
- ILAC + IAF MRA sayesinde Türkiye raporları 100+ ülkede tanınıyor.
- Karbon doğrulama (ISO 14064-3) en hızlı büyüyen segment (+%24).
- LIMS fiilen zorunlu hale geliyor — manuel Excel major nonconformity.
- 2026 öncelik: AI (ISO 42001), karbon nötrlük, sürdürülebilir tedarik kapsamları.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- TÜRKAK 2025 Yıllık Raporu. Türk Akreditasyon Kurumu. https://www.turkak.org.tr/ (erişim: 2026-05-18)
- ILAC Mutual Recognition Arrangement. International Laboratory Accreditation Cooperation. https://ilac.org/ (erişim: 2026-05-18)
- IAF Multilateral Recognition Arrangement. International Accreditation Forum. https://iaf.nu/ (erişim: 2026-05-18)
- ISO/IEC 17025:2017 Laboratory Competence. International Organization for Standardization. https://www.iso.org/standard/66912.html (erişim: 2026-05-18)
- Sera Gazı Emisyon Raporlama Yönetmeliği. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://www.csb.gov.tr/ (erişim: 2026-05-18)